Điểm danh những dự án “ung nhọt” cần được “giải phẫu”:

Bài 49: Khởi động lại công trình 8 nghìn tỷ đồng “vương thì tội”

11/11/2022 18:10

(PL&XD) - Ngày 10/11/2022, Báo điện tử Xây dựng có bài: Đường sắt Quảng Ninh - Hà Nội gần 8 nghìn tỷ đồng hoang hóa “bỏ thì thương…”, nối tiếp vấn đề này là những vướng mắc khi khởi động lại công trình đường sắt “bỏ thì thương, vương thì tội”.
Bài 49: Khởi động lại công trình 8 nghìn tỷ đồng “vương thì tội”
Nhà ga Cái Lân ở cuối tuyến đường sắt Quảng Ninh - Hà Nội từ khi xây xong đến nay đã gần 2 thập kỷ mà chưa đón được chuyến tàu nào, vì đầu tuyến xây dựng chưa xong.

Dự án xây dựng tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân được thiết lập quy hoạch, báo cáo đầu tư xây dựng từ năm 2002. Chiều dài toàn tuyến 131km, điểm đầu tại ga Yên Viên (Gia Lâm - Hà Nội) điểm cuối tại cảng Cái Lân (Hạ Long - Quảng Ninh). Tuyến đường sắt mới này sử dụng đường khổ 1,435m và 1m, sử dụng ray định vị kép.

Theo thiết kế, tuyến đường sắt này có hệ thống thông tin tín hiệu hiện đại và các nút giao cắt khác mức với các Quốc lộ, tốc độ đạt 120km/h cho tàu khách và 80 km/h cho tàu hàng.

Bài 49: Khởi động lại công trình 8 nghìn tỷ đồng “vương thì tội”
Hệ thống thông tin tín hiệu hiện đại điều hành đoàn tàu theo thiết kế đạt tốc độ 120km/h, chẳng rõ máy móc bên trong thế nào, nhưng bên ngoài thì rêu phong cỏ mọc.

Công trình xây dựng toàn tuyến dài 131km, trong đó có 43km xây dựng mới và 88km cải tạo, nâng cấp và được chia thành 4 tiểu dự án độc lập, tổng mức đầu tư 7.665 tỷ đồng bằng ngân sách. Cả 4 tiểu dự án cùng động thổ vào năm 2004, đến thời điểm cuối năm 2011 nhà đầu tư đã chi trên 4.300 tỷ đồng xây lắp xong 1/4 tiểu dự án là đoạn cuối tuyến từ ga Hạ Long đến cảng Cái Lân mức đầu tư 1.510 tỷ đồng, 3/4 tiểu dự án còn dở dang thì đầu năm 2012, công trình tạm dừng theo Nghị quyết số 11/2011/NQ-CP của Chính phủ, từ đó tới nay bị bỏ hoang.

10 năm qua, Bộ Giao thông vận tải cố gắng tìm hướng xử lý hàng nghìn tấn vật tư, thiết bị đang hoen gỉ, hư hỏng, mất mát... từng đề nghị Chính phủ cho sử dụng số vật tư này vào dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, liên Bộ Tài chính, Kế hoạch và Ðầu tư cho rằng, theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, thiết bị này là tài sản công chỉ được thanh lý sau khi dự án kết thúc.

Để hoàn thành nốt 3 tiểu dự án còn lại, sơ bộ cần phải bỏ thêm vào 6.000 tỷ đồng. Như vậy, tổng mức đầu tư sẽ lên trên 10.500 tỷ đồng, chưa tính những phát sinh về thay đổi đơn giá bồi thường, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và thời giá vật tư, xăng dầu, sắt thép… đều tăng cao và những hạng mục đã xây dựng xong để lâu ngày tự hư hỏng không dùng được, phải phá ra làm lại. Trên 4.300 tỷ đồng đã rải xuống đất từ năm 2004 đến nay, sẽ vớt vát lại được bao nhiêu? Bài toán chưa có đáp số.

Bộ Giao thông vận tải chủ động kêu gọi nguồn lực ngoài ngân sách đầu tư “giải cứu” đường sắt Cái Lân - Kép theo hình thức PPP, nhưng chưa có doanh nghiệp nào hưởng ứng. Quảng Ninh - địa phương được hưởng lợi từ dự án cũng không có cam kết về hỗ trợ tài chính, bởi làm kinh tế phải “trông giỏ bỏ thóc”, phải tính toán lợi nhuận.

Bởi tuyến đường sắt này nay không còn hấp dẫn nhà đầu tư, khi mà hầu hết các yếu tố đầu vào đã thay đổi như: Xuất hiện cao tốc đường bộ kết nối Quảng Ninh - Hà Nội, cảng biển Đình Vũ (Hải Phòng) ra đời. Cảng Cái Lân là chân hàng chính cho tàu hỏa, nay lộ rõ sự bất lợi vì cảng nằm trong vịnh Cửu Lục, lượng sa bồi cao do vùng thượng lưu khai thác khoáng sản và đô thị hóa nhanh. Tàu biển ra vào cảng Cái Lân phải qua vịnh Hạ Long có trở ngại. Quy mô cảng Cái Lân công suất lại nhỏ (theo thiết kế 8 triệu tấn/năm), nay giao thông đường bộ cao tốc thuận lợi, 6 khu công nghiệp lớn ở thành phố Hạ Long và thị xã Quảng Yên, hàng hóa xuất nhập đương nhiên doanh nghiệp sẽ chọn hướng xuôi đường về cảng Hải Phòng nơi có truyền thống cảng biển, dịch vụ logistics cửa trên cảng Cái Lân.

Thực tế, cảng Cái Lân đã từng tuột tay món lợi lớn là nhập khẩu ôtô con, để rơi vào tay cảng Hải Phòng vào năm 2019 (theo số liệu báo cáo thuế, riêng 6 tháng đầu năm 2016, cảng Cái Lân tiếp nhận 6.200 chiếc ôtô “sang”, thu thuế nhập khẩu trên 3.200 tỷ đồng). Theo Thông tư 06/2019/TT-BCT của Bộ Công Thương, quy định về cửa khẩu được nhập khẩu ôtô chở người dưới 16 chỗ ngồi vào Việt Nam có hiệu lực thi hành từ ngày 8/5/2019 gồm các cửa khẩu cảng biển: Cái Lân (Quảng Ninh), Hải Phòng, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu... Nhưng chỉ vì cơ sở bốc dỡ thiếu, tính chuyên nghiệp dịch vụ bến cảng yếu mà doanh nghiệp nhập khẩu không mặn mà với cảng Cái Lân, đã bẻ “ghi” sang cảng Hải Phòng.

Bài 49: Khởi động lại công trình 8 nghìn tỷ đồng “vương thì tội”
Tiểu dự án đoạn cuối tuyến từ ga Hạ Long đến cảng Cái Lân xây dựng xong, mức đầu tư 1.510 tỷ đồng. Công trình “đắp chiếu” thâm niên phong hóa tự hư hỏng, nay dùng cũng phải xây dựng lại.

Về hành khách, chỉ cần làm bài toán đơn giản: Khách lẻ từ trung tâm thành phố Hạ Long đi xe taxi đến ga Hạ Long tính nhanh mất 150 nghìn đồng, từ ga Yên Viên đến trung tâm Hà Nội mất 150 nghìn đồng. Như vậy, 2 lần chuyển tải hết 300 nghìn đồng, chưa kể vé tàu hỏa. Trong khi các dịch vụ xe khách chất lượng cao chạy cao tốc đón khách tận nhà, đưa đến tận nơi cần đến ở Hà Nội, thời giá hiện tại 300 ngàn đồng/người. Hành khách đi tập thể tham quan, du lịch thường thuê ôtô, chứ không ai đi tàu hỏa phải chuyển tải phiền phức, nên tính nhẩm cũng ra hiệu quả vận tải hành khách đường sắt.

Về bài toán liên vận quốc tế thì “bắc nước chờ gạo người”. Tuy vậy, Quảng Ninh cũng đã có Đề án mở tuyến đường sắt quốc tế Móng Cái - Hạ Long kết nối với hệ thống hải cảng vùng biển vịnh Bái Tử Long gồm: Cảng biển Hải Hà, công suất 30-45 triệu tấn hàng hóa/năm; cụm cảng biển Con Ong - Hòn Nét công suất 80 triệu tấn/năm, mớn nước sâu 18m, chiều dài luồng hàng hải 11,2km, với 73 điểm neo đậu, từng tiếp nhận tàu 180.000 tấn. Năm 2020, hàng hóa thông qua cụm cảng Con Ong - Hòn Nét đạt 76 triệu tấn, cao nhất Việt Nam.

Một hướng khác, nếu nghiên cứu lại đề án mà người Pháp đã khởi thảo mở đường sắt từ ga Lạng Sơn đến huyện Tiên Yên, đoạn ga Na Dương (đã có) đến cảng Mũi Chùa chỉ còn trên 30km. Cho thấy tuyến đường sắt Cái Lân - Kép đã dài 126km, chưa kể tuyến Kép - Lạng Sơn dài 80km, tổng cộng tuyến đường sắt nối Cảng Cái Lân đến ga Lạng Sơn để liên vận quốc tế dài 206km.

Bài 49: Khởi động lại công trình 8 nghìn tỷ đồng “vương thì tội”
Thành phố Uông Bí bị tuyến đường sắt chẻ đôi đô thị. Thành phố Hạ Long, thị xã Quảng Yên và Đông Triều nơi đường sắt đi qua chia cắt địa bàn khó khăn cho công tác quy hoạch, xây dựng đô thị.

Năm 2002, nhà đầu tư quy hoạch xây dựng tuyến đường sắt này là phù hợp nay có khác, sau 20 năm tỏ ra bất cập về không gian kiến trúc. Tuyến đường chủ yếu đi qua các đô thị, các khu dân cư đông đúc. Tại thành phố Uông Bí, con đường chẻ đôi đô thị, khiến cho việc kiến thiết đô thị bị chia cắt, chắp vá, manh nún, lãng phí quỹ đất xây dựng, nguy hiểm. Con đường sắt qua phố xá đất trật người đông, sẽ không đạt tốc độ như mong muốn là 120km/h.

Vấn đề triển khai tiếp dự án đường sắt Quảng Ninh - Hà Nội, dư luận lo ngại thiếu chân hàng, hiệu quả đầu tư thu lợi thấp, không gian kiến trúc không còn phù hợp. Công trình bỏ hoang lâu ngày hư hỏng, chắc chắn phải phá ra làm lại từ đầu mà “đan đi không bằng dặm lại”.

Một bài toàn khó đặt ra: Thanh thải, hay tiếp tục khởi động lại dự án Đường sắt Quảng Ninh - Hà Nội gần 8 nghìn tỷ đồng “đắp chiếu” suốt 20 năm, “bỏ thì thương - vương thì tội”. Thủ tướng Chính phủ cần sáng suốt lựa chọn phương án để đồng tiền ngân sách đầu tư sinh lời.

Vũ Phong Cầm

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Phú Yên: Khu du lịch nghỉ dưỡng cao cấp Cù Lao Mái Nhà “đắp chiếu” nhiều năm khi nào triển khai?

Phú Yên: Khu du lịch nghỉ dưỡng cao cấp Cù Lao Mái Nhà “đắp chiếu” nhiều năm khi nào triển khai?

(PL&XD) - Khu du lịch nghỉ dưỡng cao cấp Cù Lao Mái Nhà tại xã An Hòa Hải, huyện Tuy An do Công ty TNHH Xuân Thiện Ninh Bình làm chủ đầu tư được triển khai từ năm 2009 khi xã An Hòa Hải còn là xã An Hải. Tuy nhiên đến nay, dự án này vẫn chưa được nhà đầu tư thực hiện dù đã được điều chỉnh quy hoạch từ năm 2021.
Thạch Thất (Hà Nội): Cần làm rõ việc san lấp, lấn hồ tự nhiên tại xã Tiến Xuân

Thạch Thất (Hà Nội): Cần làm rõ việc san lấp, lấn hồ tự nhiên tại xã Tiến Xuân

(PL&XD) - Bạn đọc PL&XD phản ánh tình trạng múc đất đồi, san lấp lấn hồ tự nhiên, hạ cốt nền trái quy định đang diễn ra tại xã Tiến Xuân, huyện Thạch Thất, Thành phố Hà Nội. Để ngăn chặn tình trạng san lấp đất đai (nếu phản ánh của người dân là đúng) đề nghị cơ quan chức năng sớm có chỉ đạo, xác minh, làm rõ.
Triệu Sơn (Thanh Hóa): Chính quyền buông lỏng quản lý khiến vi phạm xây dựng của Công ty Thái Yên không được ngăn chặn?

Triệu Sơn (Thanh Hóa): Chính quyền buông lỏng quản lý khiến vi phạm xây dựng của Công ty Thái Yên không được ngăn chặn?

(PL&XD) – Chưa được giao đất, chưa có bất cứ thủ tục pháp lý nào được cơ quan có thẩm quyền cho phép, nhưng Công ty Cổ phần Sản xuất Bao bì Thái Yên (Công ty Thái Yên), đóng tại thôn Thái Lai, xã Thái Hòa đã ngang nhiên san lấp trái phép trên diện tích 1.295m2 đất nông nghiệp (trồng lúa) và xây dựng một số công trình trên đó.
Phú Yên: Quán cà phê Canary Garden bị “tuýt còi” dừng hoạt động nhưng vẫn ngang nhiên đón khách

Phú Yên: Quán cà phê Canary Garden bị “tuýt còi” dừng hoạt động nhưng vẫn ngang nhiên đón khách

(PL&XD) – Quán cà phê Canary Garden hoạt động theo mô hình du lịch với giá vé vào cổng 70 nghìn đồng kèm nước uống. Quán cà phê này đã bị UBND huyện Tuy An và UBND xã An Hòa Hải yêu cầu dừng hoạt động kinh doanh trái phép và vi phạm xây dựng công trình trái phép trên đất bằng trồng cây hàng năm từ ngày 18/1/2023. Tuy nhiên ngày 1/2/2023, phóng viên Báo điện tử Xây dựng vẫn ghi nhận quán cà phê ngang nhiên bán vé đón khách tham quan, chụp hình.

Xem thêm

Góp ý dự thảo Luật Đất đai sửa đổi: Bổ sung đất công trình cấp nước sạch, thoát nước mưa và nước thải

Góp ý dự thảo Luật Đất đai sửa đổi: Bổ sung đất công trình cấp nước sạch, thoát nước mưa và nước thải

(PL&XD) - Sau hơn 9 năm thi hành Luật Đất đai năm 2013, công tác quản lý đất đai đạt kết quả quan trọng, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, chặt chẽ và khả thi cho việc khai thác và sử dụng đất đai hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, khai thác nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội... Mặc dù đạt kết quả quan trọng, nhưng đến nay đất nước đã có nhiều thay đổi, Nhà nước ban hành nhiều chính sách, pháp luật mới liên quan đến quản lý, sử dụng đất đai, Luật Đất đai 2013 bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế, bất cập. Vì vậy việc sửa đổi, ban hành mới là cần thiết và cấp bách.
Hà Trung (Thanh Hóa): Vì sao công trình vi phạm của Công ty TNHH MTV Tân Thành 6 vẫn ngang nhiên tồn tại?

Hà Trung (Thanh Hóa): Vì sao công trình vi phạm của Công ty TNHH MTV Tân Thành 6 vẫn ngang nhiên tồn tại?

(PL&XD) - UBND huyện Hà Trung đã thành lập đoàn tiến hành kiểm tra việc tháo dỡ, các công trình vi phạm của Công ty TNHH MTV Tân Thành 6 (Công ty Tân Thành 6), sau khi Báo điện tử Xây dựng phản ánh. Thực tế cho thấy, đến thời điểm kiểm tra, công ty không những không chấp hành việc tháo dỡ, mà vẫn còn ngang nhiên hoạt động.
Quảng Ninh: Ngôi đình căn cứ cách mạng bị “bỏ quên”

Quảng Ninh: Ngôi đình căn cứ cách mạng bị “bỏ quên”

(PL&XD) - Ngày Tết, bậc cao niên thường có thú vui khách đến nhà thì “ôn cổ chi tân”. Xuân này, cụ Nguyễn Ngọc Đàm - nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh kể: Ở đảo Cái Chiên, huyện Hải Hà có một ngôi đình cổ mà các vị lãnh đạo cách mạng tiền bối của Đảng từng làm cơ sở hoạt động bí mật trong lòng địch thời chống Pháp. Khi còn công tác, cụ có nhiều kỷ niệm về ngôi đình và vùng đất này.
Bài 1: Rác thải, “hiểm họa” trong đô thị lớn của tỉnh

Bài 1: Rác thải, “hiểm họa” trong đô thị lớn của tỉnh

(PL&XD) - Ngày giáp Tết Nguyên đán Quý Mão, lượng rác trong mỗi hộ gia đình thải ra nhiều, người dân thành phố Hạ Long (Quảng Ninh) lại nhớ lại ngày cả đô thị kinh hoàng bị chìm trong mùi hôi thối, bốc lên từ những đống rác kếch xù, tồn đọng gần tuần lễ, hồi đầu tháng 8/2021.
Bình Định: Mặt đường Q.L19 “bưng kín” mặt nhà dân

Bình Định: Mặt đường Q.L19 “bưng kín” mặt nhà dân

(PL&XD) - Dự án Tăng cường kết nối giao thông khu vực Tây Nguyên của Ban Quản lý dự án 2 thuộc Bộ Giao thông vận tải làm chủ đầu tư không chỉ gây bức xúc cho người dân thôn Thượng Sơn, xã Tây Thuận do xây mương thoát nước cao che khuất nhà dân, mà còn làm cho 36 hộ dân ở thôn Tả Giang 1, xã Tây Giang, huyện Tây Sơn bất bình vì cao độ nền đường tuyến QL.19 phủ kín nhà dân ngày giáp Tết.
Huyện Đắk Đoa (Gia Lai): Trại chăn nuôi lợn hơn 100 tỷ không phép khi nào tháo dỡ?

Huyện Đắk Đoa (Gia Lai): Trại chăn nuôi lợn hơn 100 tỷ không phép khi nào tháo dỡ?

(PL&XD) - Công ty Cổ phần Gia súc Lơ Pang thuộc Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai Group cố ý xây dựng trang trại chăn nuôi lợn rộng hơn 2,4ha trên đất nông nghiệp, không có giấy phép hoạt động. Mặc dù ngành chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính và yêu cầu chủ đầu tư tháo dỡ công trình vi phạm nhưng đến nay trang trại vẫn hoạt động bình thường, chính quyền địa phương như “đánh trống bỏ dùi”?

Xem thêm

Xem phiên bản di động